GenLayer'ın ana ağa giden yol haritası

GenLayer sıradan bir blokzincir değil. LLM'ler ve web'de gezinme sayesinde öznelliği ve deterministik olmayan işlemleri zincir üstüne taşıyor; bu da onu türünün ilk örneği yapıyor. Eşdeğerlik İlkesi ile birlikte çalışan Optimistic Democracy konsensüsü, pek çok uç durum ve aktör içeren yeni bir algoritma ortaya koyuyor. Bugünkü yol haritasına ışık tutmak için en başa dönelim.

Her şey, Albert, Edgars ve JM'in ilk whitepaper'ı kaleme alıp bir fikirden tam teşekküllü, güven gerektirmeyen bir karar alma protokolüne uzanan rotayı çizmesiyle başladı. GenLayer Labs da böyle doğdu.

Çekirdek mimari ve ekipler

Yol haritasını anlamak için GenLayer'ı oluşturan bütün parçaları anlamak gerekiyor. Bunun için en iyi başlangıç noktası organizasyon yapısı, çünkü farklı teknik ekipleri ve her birinin sorumluluk alanını gösteriyor: GenVM, Consensus, Node, DevExp.

GenVM, GenLayer'ın kalbi: Intelligent Contract'ları çalıştıran, bize özgü sanal makine. Bu sözleşmeler Python ile yazılır ama bir WASM çalışma zamanında yorumlanır. GenVM yürütme ortamını sunar ve geliştiricilerin deterministik olmayan bloklar çalıştırıp sözleşme yazması için gereken tüm yapı taşlarını sağlar. Doğrulayıcılara ise Greyboxing'i sunar: Lua betikleriyle çalışan ve tüm protokole ek güvenlik ve doğruluk katabilecekleri bir ara katman. Görüntü işlemenin yakın zamanda eklenmesiyle GenVM'in büyük ölçüde gerçek kullanıma hazır olduğunu paylaşmaktan mutluluk duyuyoruz. Yalnızca orada burada ufak rötuşlar kaldı; dokümantasyondaki bazı iyileştirmeler ve örnekler üzerinde çalışmaya devam ediyoruz.

Consensus ekibi, Optimistic Democracy mekaniğini işleten sözleşmeleri yazmaktan sorumlu: lider ve doğrulayıcı seçimi, taahhüt et-açıkla oylaması, rotasyonlar, itirazlar, stake ve ücretler. Stake etme yeni kullanıma sunuldu; ücretler (gas, cezalar ve ödüller) üzerinde ise son adım olarak şu anda çalışıyoruz. Bunların hepsi Solidity ile yazılmış, GenLayer Chain üzerinde çalışan sözleşmeler.

Node, konsensüsü GenVM'e bağlayan yapıştırıcı. Node ekibi işe sıfırdan başlayıp düğüm binary'sini golang ile yazdı; veritabanı senkronizasyonunu, konsensüs sözleşmelerini dinlemeyi, GenVM'i çalıştırmayı ve sonuçları taahhüt et-açıkla yoluyla konsensüse geri bildirmeyi hayata geçirdi. İş büyük ölçüde tamamlandı; ölçeklenebilirlik ve bakım için düğüm operasyonlarıyla ilgili bazı görevler kaldı.

DevExp ekibi önce Studio'yu geliştirdi: GenLayer'ın tamamen simüle edilmiş, merkezi bir sürümü. Studio bütün fikri doğruladı, GenLayer üzerinde geliştirmeye başlamamızı sağladı ve hâlâ ana geliştirme aracımız; bazı projeler onu şimdiden üretimde kullanıyor. Rally'nin lansmanından sonra Studio'nun ölçeklenebilirliğini artırmak için büyük bir güncelleme yapıldı. Yol haritasında engel oluşturan bir özellik yok. Explorer da her yeni konsensüs güncellemesinin ardından yenilenen bir diğer önemli parça. Geliştirici araçlarıyla ilgili biraz iş kaldı, ama büyük bir şey değil.

Bir diğer büyük konu GenLayer'ın doğruluğu. Ekip; konsensüs, kötü niyetli aktörler ve ücretler üzerine çok sayıda simülasyon yürüterek konsensüsteki bütün teşviklerin farklı katılımcılar arasında uyumlu olduğundan ve sistemin saldırılara dayanıklı olduğundan emin olmaya çalışıyor. Bu araştırma alanını güzel bir finalle tamamlamak için şu anda biçimsel bir TLA+ spesifikasyonu üzerinde çalışıyoruz.

Altyapı ve ağ tasarımı

GenLayer'ı benzersiz kılan bu kadar yeni kavram varken bütün emeğimizi bu parçalara vermeye karar verdik; tekerleği yeniden icat etmemeye, mümkün olan her yerde sağlam ve mevcut temeller üzerine inşa etmeye çalıştık. Konsensüsün deterministik tarafını ZK kanıtları ve saniyenin altında uzlaştırmayla yönetmek için ZKsync'i seçtik. Ne kadar kararlı olduğu ve sürekli yayımladıkları yeni özellikler düşünüldüğünde bu karardan çok memnunuz. Bu katmana GenLayer Chain diyoruz: @zksync altyapısıyla çalışan, EVM uyumlu bir L2. Harika bir ortak oldular!

Bunun üzerinde GenLayer Network adını verdiğimiz bir üst katman var. Burada GenVM'i ve Optimistic Democracy konsensüsünü yürüten kendi doğrulayıcı düğümlerimizi çalıştırıyoruz. Bütün sihir burada gerçekleşiyor: Intelligent Contract'lar, deterministik olmayan işlemler, konsensüs, itirazlar ve dahası.

Test ağı stratejisi

Bu kadar çok hareketli parça varken her şeyin uyum içinde birlikte çalıştığını test etmemiz gerekiyordu. Doğru kurgu, sürekli değişen ve gelişen bir test ağıydı. Test ağını, birbirine paralel yaşayacak üç aşamada adım adım devreye almaya karar verdik: Asimov, Bradbury ve Clarke test ağları.

Test ağları: Asimov, Bradbury, Clarke

İlk test ağı Asimov oldu; şu anda aktif ve 4. aşamasında. Amacı altyapı katmanını kararlılık ve ölçeklenebilirlik açısından test etmek. Yol boyunca geriye dönük uyumluluğu bozan değişiklikler getirip geçmişini sıfırladığımız için oynak bir ağ. Azami işlem kapasitesini öğrenmek için stres testleri yürüttüğümüz ve henüz kararlı olmayabilecek yeni düğüm sürümlerini çalıştırdığımız için kararlı olması da beklenmiyor. Geliştiriciler için değil, düğüm operatörleri ve çekirdek ekip için tasarlandı. Aynı zamanda, açıkları bulup istismar etmeye çalışan ve bu sırada test ağını çökertebilecek, sistemin alt seviyelerinde çalışan güvenlik araştırmacılarına yönelik. Konsensüs sözleşmeleri Solidity ile yazılıp GenLayer Chain üzerinde çalıştığı için Asimov, konsensüsün izleyebileceği rotasyonlar, itirazlar ve tribunaller dâhil tüm farklı akışları test etmek için biçilmiş kaftan.

Bradbury test ağı kapıda. Birkaç hafta içinde yayında olacak. Ana odağı yapay zekâ: herkesin (çekirdek ekip, doğrulayıcılar ve geliştiriciler) ağın en iyi performansı göstermesi için düğümlerin nasıl yapılandırılıp kullanılacağını birlikte öğrenmesi. Burası araştırma için el değmemiş bir alan; kendi aramızda ve toplulukla denemek istediğimiz pek çok fikir var. Burada şu tür sorulara yanıt arayacağız: Her sözleşme için en iyi LLM hangisi? Cezalar ve ödüller dürüst, tembel ve kötü niyetli doğrulayıcılara nasıl uygulanır? Ne zaman ve nasıl itiraz edilir? Pek çok farklı kıyaslama testinin (benchmark) ortaya çıkmasını ve araştırmacıların GenLayer'ı geliştirmek için deneyler yapmasını hayal ediyoruz. Doğrulayıcı topluluğunun aktif katılımına ihtiyacımız var, çünkü bu öğrenimlerden en çok onlar yararlanacak.

Clarke test ağı ana ağ için bir sürüm adayı olacak. Kararlı olacak; geliştiriciler ana ağdakiyle aynı performansı ve kararlılığı bekleyebilecek. Yeni özellikler resmî sürümden önce burada test edilecek ve geliştiricilerin deneyip adım adım geliştirebilmesi için ağ sübvanse edilecek. Burası ana ağdan önceki son durak.

Ana ağa giden yol

Clarke test ağı çalışır hâle geldiğinde, ana ağda yayına geçmeden önceki son güvenlik denetimlerine başlayacağız.

Özetle: Çekirdek ekiplerin hepsi ya işini bitirdi ya da son adımını atıyor. Sıradaki büyük adım Bradbury test ağı, kısa süre sonra da Clarke test ağı geliyor.

Yıllarca süren yoğun çalışmanın ardından ana ağa yaklaşmaktan ve whitepaper'da ilk kez paylaşılan o fikir kıvılcımını hayata geçirmekten büyük heyecan duyuyoruz. GenLayer'ı birlikte inşa ediyoruz ve bu yolculuğu sizinle paylaşmaktan mutluluk duyuyoruz. Önümüzde heyecan verici günler var!

points.genlayer.foundation adresindeki Builders Program'ımızı kaçırmayın.