GenLayer nedir? [Temel bilgiler, 2. bölüm]

Zeki blokzincir kavramını tanıttıktan sonra şimdi GenLayer'ın iç işleyişine daha yakından bakalım. Bu bölümde yürütme ortamı GenVM'i, doğrulayıcıların rolünü ve Optimistic Democracy konsensüs mekanizmasını öğreneceksiniz.

GenVM: Yapay zekâ ile blokzinciri birleştiren yürütme ortamı

GenVM hesap tabanlı bir sistemdir. Yani GenLayer hem harici sahipli hesaplara (EOA) hem de Intelligent Contract hesaplarına izin verir.

Harici sahipli hesaplar ile sözleşme hesaplarının karşılaştırması. Kaynak: research.despread.io

Ethereum Sanal Makinesi'nde (EVM) olduğu gibi, ilk türü kullanıcılar harici bir özel anahtarla oluşturabilir; ikincisi ise bir Intelligent Contract her yayına alındığında oluşur. GenLayer'da sözleşmeleri yayına almak basit bir süreçtir. Geliştiriciler Intelligent Contract'larını Python tabanlı bir dille yazar ve ağa gönderir. Yayına alınan bu sözleşmeler kendi kendini yürütür hâle gelir; diğer sözleşmelerle ve web'deki dış verilerle etkileşim kurabilir, üstelik bunu yaparken insanlardan gelen istemleri de işleyebilir.

GenVM'de Intelligent Contract'larla etkileşim kurmanın başlıca yolu işlemlerdir. Bir kullanıcı işlem gönderdiğinde işlem ağa yayınlanır, doğrulayıcılar da onu yürütmek üzere alır. Durum değişikliklerinin her bloktan sonra gerçekleştiği Ethereum gibi geleneksel blokzincirlerin aksine GenLayer durumu her işlemden sonra günceller. Bu da işlemlerin daha hızlı ve verimli işlenmesini sağlar.

GenVM'de konsensüs mekanizması

Önce şunu belirtelim: GenLayer'ın tüm doğrulayıcıları büyük dil modellerine (LLM'lere) bağlıdır, çünkü işlemleri yürüten onlardır. Bir işlem gönderildiğinde, bir LLM'e bağlı ve rastgele seçilen bir “lider” doğrulayıcı işlemi yürütür ve bir sonuç önerir. Bu sonuç, temelde blokzincirin ulaşılmak istenen yeni durumudur.

Örnek: A'nın 1 ETH'si, B'nin 0 ETH'si var. A, B'ye 1 ETH aktarırsa blokzincirin yeni durumu yeni bakiyeleri gösterir. Artık A'nın 0 ETH'si, B'nin 1 ETH'si vardır.

İlk adımda en az 5 doğrulayıcıdan oluşan küçük bir alt grup aynı işlemi yürütür ve kendi çıktılarını liderinkiyle karşılaştırır. Doğrulayıcıların çoğunluğu liderin çıktısıyla hemfikirse çıktı geçerli sayılır. Bu mekanizma, tüm doğrulayıcıların aynı sonuca varmasını sağlayarak ağın bütünlüğünü korur.

Lider sonuç önerdikten sonra konsensüs

Konsensüse varmak için doğrulayıcılardan oluşan küçük bir alt grup yeterli olduğundan bu yaklaşım işlemlerin hızlı ve verimli işlenmesini sağlar. Yine de ağın doğruluğunu ve güvenilirliğini güvence altına alan önlemler mevcuttur. GenLayer, doğrulayıcıları teşvik etmek ve Intelligent Contract'ları yürütmenin maliyetlerini karşılamak için GEN adlı yerel gas tokenını sunuyor. Kullanıcılar işlem ücretlerini GEN ile öder; bu ücretler de hizmetlerinin karşılığı olarak doğrulayıcılara dağıtılır.

Optimistic Democracy

Optimistic Democracy, GenLayer'ın üzerinde çalıştığı konsensüs mekanizmasıdır. Doğrulayıcıların ağın durumu ve işlemlerin geçerliliği konusunda mutabakata varmasını sağlar. Bir işlem geçersiz bulunursa ya da doğrulayıcılar arasında görüş ayrılığı çıkarsa işlem “itiraz” adı verilen bir sürece girer. Bu süreçte anlaşmazlığı çözmek için ek doğrulayıcılar devreye alınır.

Bir işlem Optimistic Execution (iyimser yürütme) sürecinden ve gerekli itirazlardan geçtikten sonra “kesinlik” durumuna ulaşır. Örneğin Ethereum'da kesinliğe genellikle bir işlem bloğa eklendikten sonraki 6-12 dakika içinde ulaşılır. GenLayer'ın asıl amacı hızlı kesinlik değildir, çünkü buradaki doğrulama Ethereum'daki blok doğrulamasından önemli ölçüde farklıdır. İtirazlara zaman tanımak için kesinlik birkaç saati bulabilir; bu da sistemi daha güvenilir kılar.

Gücü geliştiricilerin eline veriyoruz: Kendi projeleri ya da işlemleri için ne düzeyde güvence istediklerini kendileri seçebilirler. Kesinliğe ulaşıldığında işlem blokzincire kalıcı olarak kaydedilir, değiştirilemez ve geri alınamaz; böylece değişmezlik sağlanır. Nadir durumlarda, birden çok itiraz turundan sonra bile doğrulayıcılar konsensüse varamazsa işlem “sonuçsuz” olarak sınıflandırılabilir. Protokol, ağın istikrarını ve güvenliğini korumak için bu uç durumları da ele alır.

Doğrulayıcılar nasıl birlikte çalışır?

GenLayer, Delege Edilmiş Hisse Kanıtı (DPoS) ile çalışan bir blokzincirdir: Topluluk doğrulayıcıları oylamayla seçer. Kullanıcıların, seçtikleri doğrulayıcıları desteklemek için GEN tokenlarını stake etmeleri gerekir. DPoS tamamen yeni bir konsensüs mekanizması değildir; Cosmos, Tron ve Polygon gibi diğer büyük blokzincirlerde de başarıyla uygulanmıştır.

GenLayer'ı farklı kılan, doğrulayıcıların büyük dil modelleriyle (LLM'lerle) çalışması. Yapay zekâ ile blokzincir teknolojisinin bu benzersiz birleşimi, Intelligent Contract'ların yürütülmesini mümkün kılar ve merkeziyetsiz uygulamalar için yeni kullanım senaryolarının önünü açar.

Delegasyon ile doğrulama arasındaki etkileşim

En çok oy alan doğrulayıcılar işlemleri doğrular ve konsensüs sürecine katılır. Kullanıcılar için GenLayer'la etkileşim kurmak, başka herhangi bir blokzinciri kullanmaya benzer. İşlem gönderebilir, sözleşme yayına alabilir ve platform üzerine kurulan dApp'leri kullanabilirler. Asıl yenilik perde arkasında, yapay zekânın entegrasyonuyla gerçekleşir.

GenLayer, “teklif sahibi” adı verilen yeni bir ağ katılımcısı türünü de sunuyor. İşin güzel yanı ne mi? Siz de teklif sahibi olabilirsiniz! Teklif sahipleri, doğrulanmak üzere Intelligent Contract'lara teklif sunan herhangi bir kişi, şirket ya da kuruluş olabilir. Örneğin haber derleyen bir Intelligent Contract, ilgili makaleleri ve özetleri göndermeleri için teklif sahiplerine başvurabilir. Teklif sahipleri de ağa doğru ve değerli bilgi sağlamaları için tokenlarla teşvik edilir!

GenLayer'ın neden en popüler konsensüs mekanizması olan Hisse Kanıtı'nı (PoS) kullanmadığını merak edebilirsiniz. GenLayer'ın konsensüs mekanizması DPoS olmak zorunda, çünkü Intelligent Contract'ların karmaşık girdilerini işleyebilmek için doğrulayıcıların güçlü LLM'ler olması gerekir; bu da sıradan bir PoS sisteminde pratik olmazdı. DPoS yalnızca en yetenekli doğrulayıcıların seçilmesini sağlayarak ağın istikrarını ve verimliliğini korur.

Kafam karıştı, beni yeniden 1. bölüme götürün!

Sonuç

GenLayer'ın yürütme ortamı GenVM ile konsensüs mekanizması Optimistic Democracy, LLM'lerin gücünü blokzincire taşımak için sorunsuz biçimde birlikte çalışır. Yapay zekânın gücünü blokzincir teknolojisinin güvenliği ve merkeziyetsizliğiyle birleştiren GenLayer, hem geliştiriciler hem de kullanıcılar için yeni olanaklar sunuyor.

Bu yazıda motor görevi gören GenVM'i, LLM destekli doğrulayıcıların rolünü ve konsensüs mekanizmasını işleten Optimistic Execution sürecini inceledik. Sonuçsuz kalan işlemlere, itiraz sürecine ve geniş kullanım senaryosu yelpazemize daha yakından bakacağımız yeni yazılar için takipte kalın.

Editörün notu: Bu yazı Mart 2024 tarihlidir. GenLayer'ın bugünkü tasarımı ve dayandığı araştırma için GenLayer Labs araştırma rehberini inceleyin.

Misyonumuza katılın!

Web sitesi | Blog | Discord | X (eski adıyla Twitter) | Telegram | Simulator | Dokümantasyon | Whitepaper